ఎటువంటి సమస్యలకైనా, ప్రశ్నల కైనా, సందేహాలకైనా తెలుగుబంధు లో సమాధానం ఉంచబడినది . ( తెలుగు ప్రజల ఆధ్యాత్మిక విషయాలు, జీవన అభివృద్దికి సూచనలు ). ఫోటో లు స్పష్టం గా కనపడాలంటే, ఫోటో పై నొక్కండి .
గమనిక : 1) తెలుగుబంధు ఎటువంటి విరాళాలు, దాన ధర్మాలు, ఆశించదు , మరియు స్వీకరించదు. 2) ఎటువంటి జాతక సంబంధ విషయాలు పంపవద్దు, జాతక బలము కన్నాను దైవ బలము చాల శక్తివంత మయినది, కావున దేవుని ప్రార్ధించండి, ఆయన కృపకు పాత్రులు కండి. 3) మీ యొక్క సందేహాలు, సమస్యలు , సలహాలు మాకు తెలుపుటకు. E-Mail : telugubandhu@gmail.com , kishoreor777@gmail.com . PH:7660049327.

Sunday, 14 December 2014

పూరిలోని జగన్నాథ దేవాలయంజగన్నాథుడు(కృష్ణుడు)కి అంకితం చేయబడిన ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయం.

జఘాణ్ణాథ మన్దిర,శ్రీమన్దిర,బడదెఉళ
పేరు:జఘాణ్ణాథ మన్దిర,శ్రీమన్దిర,బడదెఉళ
కట్టిన తేదీ:11th century CE
ప్రధానదైవం:Lord Jaganathశిల్పశైలి:Hindu temple architectureస్థలం:Puri, ఓడిశా, India.


పూరిలోని జగన్నాథ దేవాలయంజగన్నాథుడు(కృష్ణుడు)కి అంకితం చేయబడిన ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయం. ఈ మందిరము భారతదేశంలోనిఒరిస్సా రాష్ట్రంలో తీర పట్టణమైన పూరిలో వుంది.జగన్నాథ్ (విశ్వానికి ప్రభువు)అనే పేరు సంస్కృతపదాలైన జగత్ (విశ్వం) మరియు నాథ్ (ప్రభువు)[1][2]ల కలయికతో ఏర్పడింది.హిందూ ఆచారాల ప్రకారం, భక్తులకు ముఖ్యంగా విష్ణువు మరియు కృష్ణుడిని ఆరాధించు వాళ్లకు ఈ గుడి ప్రముఖమైన పుణ్యక్షేత్రం. ఒక హిందూ తన జీవితకాలంలో తప్పక దర్శించవలసిన "ఛార్ థాం " పుణ్యక్షేత్రాలలో ఈ దేవాలయం కూడా ఉన్నది[3].
ఈ దేవాలయం ప్రతి ఏటా నిర్వహించే రథయాత్ర లేక రథ ఉత్సవానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇందులో మూడు ప్రధాన విగ్రహాలను ఎంతో గొప్పగా మరియు అందంగా అలంకరించిన రథాలపైన ఊరేగిస్తారు. మధ్య కాలంనుంచి ఈ ఉత్సవం అధిక మత తీవ్రతతో ముడిపడి వుంది.[4] వైష్ణవ సంప్రదాయాలకు మరియు ఈ ఆలయంతో దగ్గర సంబంధమున్న రామానంద స్వామి వారికి ఈ గుడి ఎంతో పవిత్రమైనది. గౌడియ వైష్ణవ మతస్థులకు కూడా ఈ ఆలయం ప్రాముఖ్యమైంది. ఈ మత వ్యవస్థాపకుడైన చైతన్య మహాప్రభు ఆలయంలోని జగన్నాథ విగ్రహానికి ఆకర్షింపబడి చాన్నాళ్ళు పూరిలోనే నివసించాడు.[5]
దేవాలయ మూలాలు
పూరి జగన్నాథుని ఆలయ శిఖరాలపై సుదర్శన చక్రానికి సంభందమున్న వైదికర్మల చక్రాలు మరియు పతాకాలు.ఎరుపు పతాకం జగన్నాథుడు భవనంలోనే ఉన్నాడని సూచిక.
ఈ మధ్యనే కనుగొన్నగంగా రాజవంశానికి చెందిన రాగి ఫలకాల ప్రకారం, ప్రస్తుతమున్న జగన్నాథ ఆలయ నిర్మాణాన్ని కళింగ పరిపాలకుడైన అనంతవర్మన చోడగంగాదేవప్రారంభించాడు.[6] ఈ ఆలయంలోనిజగన్మోహన మరియు విమన భాగాలు అతని హయాం(1078 - 1148 CE)లోనే నిర్మింపబడ్డాయి. కాని 1174 CE లో ఒరిస్సా పాలకుడైన అనంగ భీమదేవ దీన్ని పునఃనిర్మించి ఈ ఆలయానికి ప్రస్తుతమున్న రూపునిచ్చాడు.[7]
1558లో ఒరిస్సాపై ఆఫ్ఘన్ సేనాధిపతి కాలాపహాడ్ దాడి చేయక ముందు వరకు ఆలయంలో జగన్నాథున్ని కొలవటం కొనసాగింది. తర్వాత కాలంలో రామ చంద్ర దేవ, ఖుర్దా అనే స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని ఒరిస్సాలో ఏర్పరిచినప్పుడు ఈ ఆలయాన్ని పవిత్రం చేసి, విగ్రహాను పునఃప్రతిష్టించాడు.[8]
దేవాలయ మూలాలకు సంభందించిన కథ
ఈ ఆలయ మూలాలకు సంభందించిన సంప్రదాయ గాథల ప్రకారం, క్రిత యుగం చివరలో అసలు రూపంలో జగన్నాథుడు (విష్ణువు విగ్రహరూపం), పూరి సముద్రతీర సమీపంలోని మర్రి చెట్టు దగ్గర ఇంద్రనీల లేదా ఒక నీలి ఆభరణంగా అవతరించాడు. అది ఎంత ప్రకాశావంతమైనదంటే దాన్ని చూసినవారికి తక్షణ మోక్షం లభిస్తుంది. కనుక ధర్మదేవుడు లేక యముడు దాన్ని భూమిలో దాచిపెట్టాలనుకున్నాడు. అందులో విజయం కూడా సాధించాడు.ద్వాపర యుగంలో మాల్వాకి చెందిన ఇంద్రద్యుమ్న అనే రాజు అంతుపట్టని ఆ రూపం గురించి తెలుసుకోవాలని సంకల్పించి తన లక్ష్యం కోసం ఘోరమైన తపస్సు చేయసాగాడు. అప్పుడు విష్ణువు ప్రత్యక్షమయ్యి, పూరి సముద్ర తీరానికి వెళ్లి అక్కడ తేలే చెట్టు దుంగను కనుక్కొని దాని కాండంలో నుంచి తనకు కావలసిన రూపును తయారు చేసుకొమ్మని అతన్ని ఆజ్ఞాపించాడు.
ఆ రాజు చెక్క దుంగను కనుక్కొన్నాడు.తర్వాత అతను అద్భుతమైన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు. దానికి యజ్ఞనరసింహరాజు ప్రత్యక్షమై నారాయణున్ని నాలుగు అక్షలలో విశదీకరించి నిర్మించమని ఆజ్ఞాపించాడు. అవి పరమాత్ముణ్ణి వాసుదేవునిలాగా, వ్యూహని సంకర్షణ వలె, యోగమయని సుభద్ర లాగా మరియు విభవున్నిసుదర్శన వలె నిర్మించామన్నాడు. రాజు ముందు విశ్వకర్మ చిత్రకారుని రూపంలో ప్రత్యక్షమై చెట్టునుంచి జగన్నాథ, బలభద్ర మరియు సుభద్రల రూపాలను తయారు చేశాడు.[9]
బౌద్ధ మూలాలు
కొంతమంది పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల సిద్ధాంతాల ప్రకారం, ప్రస్తుత ఆలయ స్థలంనందు క్రితంలో బుద్ధుని దంతాల అవశేషాలు కలిగిన ఒక బౌద్ధ స్థూపం ఉండేదని అంటుంటారు. అది తర్వాత కాలంలో శ్రీలంకలోని క్యాండికి తరలింపబడింది.[10] ఆ సమయంలోనే వైష్ణవ మతంలోకి బౌద్ధ మతాన్ని కలగలిపారు. దీంతోటి జగన్నాథున్ని కొలవటం ప్రాముఖ్యమైంది. ఇదంతా పదవ శతాబ్దానికి ముందు అంటే ఒరిస్సాకి చెందిన సోమవంశి రాజుల హయాంలో జరిగింది.[11]
మహారాజ రంజిత్ సింగ్ అనే ఒక గొప్ప సిక్కు చక్రవర్తి ఈ ఆలయానికి అధిక మొత్తంలో బంగారాన్ని విరాళంగా ఇచ్చాడు.(ఇది అమృత్సర్ లోని బంగారు ఆలయానికి అతనిచ్చిన దాని కన్నా ఎక్కువ). ప్రపంచంలోనే అత్యంత గొప్పదైన మరియు విలువైన వజ్రం కోహినూరును కూడా ఈ ఆలయానికే విరాళంగా ఇవ్వమని అతను తన చివరి కోరికగా ఆజ్ఞాపించాడు. కాని ఆ వజ్రం ఈ ఆలయానికి చేరుకోలేకపోయింది. కారణం అప్పటికే బ్రిటీషు వారు పంజాబ్ రాష్ట్ర సర్వ హక్కులను తెగ తెంపి, దాని జమీందారీ ఆస్తులను జప్తు చేశారు.
సంస్కృతుల మేలుకలయిక
పూరి జగన్నాథ్ లోని శ్రీక్షేత్రగా పిలవబడే స్థలం భారతీయ సంస్కృతులకు పూర్తిగా అద్దం పడుతుందని నమ్మకంగా చెప్పవచ్చు. ఈ సంస్కృతుల గురించి తెలుసుకోవాలంటే ఎవరైనా దీని స్థల పురాణం గురించి తెలుసుకోవాలి. కాని ఇది ప్రపంచంలోని మిగతా దేశాలకు భిన్నంగా వుంటుంది. భారతీయ చరిత్రలోనే ఆ దేశం ఎక్కడా ఇతర దేశాల మీద దండెత్తడం కాని సరిహద్దు రాగద్వేషాలతో వాటిని ఆక్రమించుకోవటంగాని చేసిన దాఖలాలు లేవు.
చరిత్ర ప్రకారం జగన్నాథున్నే తీసుకుంటే శబరాలు అనే ఆదివాసీలు ఆయన్ను నారాయణుని మారు రూపంగా పూజిస్తారు. ఇంకొక నేపధ్యం ప్రకారం ప్రాచీన కాలంనుంచి అక్కడే నివసిస్తున్న ప్రజలు ఆయన్ను నీలిరాయితో తయారుచేసిన నారాయణుని ప్రతిరూపమైన నిలమధావగా కొలుస్తారు. ఆయన్ను నీలగిరి(నీల పర్వతం) లేక నీలాచలకి తీసుకువచ్చి బలరామ(బలభద్ర) మరియు సుభద్ర సమేతంగా జగన్నాథునిగా నెలకొల్పారు. ఈ చెక్క విగ్రహాలు, ప్రాచీన కాలంనుంచి వస్తున్న చెక్క స్తంభాలను కొలవటం అనే ఆచారంతో ముడిపడివున్నాయి. వీటన్నిటికన్నా ఒరిస్సాకే చెందిన ఆదివాసీల వంశస్థులుగా చెప్పుకొనే ధైతపతులు ఇప్పటికీ ఆలయంలో జరిగే పూజాకార్యకలాపాలలో అధిక శాతంలో పాల్గొంటూ వుంటారు. వీటన్నిటిబట్టి మొదట్నుంచి శ్రీక్షేత్ర యొక్క సాంస్కృతిక చరిత్ర హిందూ మరియు ఆదివాసీల సంస్కృతుల కలయికతో ఏర్పడిందని ధృడంగా చెప్పవచ్చు. ఇది గర్వించదగ్గ మన జాతి ఔన్నత్యంలో ఒక భాగమయ్యింది. ఈ మూడు విగ్రహాలు త్రిరథ(జైన ఆచారాలు)గా పిలవబడే సమ్యక్ దర్శన్, సమ్యక్ జ్ఞానంద్ మరియు సమ్యక్ చరితలకు ప్రతీకగా ప్రాచుర్యమయ్యాయి.ఇవి మోక్షం లేక శిఖరాగ్రమైన ఆనందానికి మార్గంగా పిలవబడుతున్నాయి.
స్వామి జగన్నాథుడు విష్ణువు లేదా నారాయణ లేదా కృష్ణుడిగా మరియు బలభద్రుడు శేషునిగా పూజలు అందుకుంటున్నారు. అదే సమయంలో ఈ ఆలయంలో నెలకొల్పబడిన విగ్రహాలను భైరవ (శివ, అజేయుడు) మరియు విమల(భైరవి, శివుని భార్య)గా కూడా చూస్తుంటారు. కాబట్టి పూరి జగన్నాథ్ లో ఉన్న శ్రీక్షేత్ర యొక్క సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, హిందూ మతానికి చెందిన శైవతత్వం, శక్తితత్వం మరియు వైష్ణవతత్వం వల్ల, అలాగే జైనమతం, బౌద్ధమతంలోని కొంత భాగాలు మేలుకలయికతో ఏర్పడి, ఎప్పటినుంచో అలాగే కలగలిపి ఉన్నాయని మనం గుర్తించవచ్చు.
ఆచార్యులు మరియు జగన్నాథ పూరి
మాధవాచార్యులు తప్ప ఈ క్షేత్రాన్ని అందరు ఆచార్యులు దర్శించారు.ఆదిశంకరాచార్యులు ఇక్కడ గోవర్ధన మఠాన్ని స్థాపించారు.దీంతో పాటు రామానుజాచార్య, నింబర్కాచార్య మరియు గుడియ వైష్ణవ మతానికి చెందిన అనేక మఠాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.శ్రీపాద వల్లభాచార్య కూడా పూరినిసందర్శించినప్పుడు ఇక్కడ తన భైఠకాన్ని ఏర్పరుచుకున్నారు.గురునానక్, కబీర్మరియు తులసీదాస్ లు కూడా ఈ స్థలాన్ని దర్శించినట్లు ఆధారాలు వున్నాయి.[12]
నిర్మాణం
పూరి లోని రథ యాత్ర పండుగజేమ్స్ ఫెర్గుస్సన్ చేసిన చిత్రం
ఈ భారీ ఆలయ భవనం4,00,000 square feet (37 m2) కన్నా ఎక్కువ వైశాల్యంతో ప్రహరీగా చుట్టూ ఎత్తైన కోటగోడలను కలిగి వుంది. ఇందులో కనీసం 120 గుళ్ళూ మరియు పూజా స్థలాలు వున్నాయి. ఒరిస్సా శైలి నిర్మాణ గుణాలను మరియు అమోఘమైన శిల్ప సంపదను కలిగిన ఈ ఆలయం, భారత అద్భుత కట్టడాలలో ఒకటి.[13]
ప్రధాన ఆలయం కిందనుంచి పైకి కొంచెం వంపులు తిరిగి ఉండి దానిపైన విష్ణువుకు చెందిన శ్రీచక్ర(ఎనిమిది ఆకుల చక్రం) వుంటుంది. "నీలచక్ర"గా కూడా పిలవబడి, అష్టదాతుతో తయారైన ఈ చక్రం ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ ఆలయ ధ్వజస్తంభం ఎత్తైన ఒక రాతి దిమ్మపై నిర్మింపబడింది. ఇది విగ్రహాలు వున్న గర్భగుడి కన్నా ఎత్తు214 feet (65 m) లో ఉంది చుట్టు పక్కల పరిసరాలలో పెద్దదిగా కనిపిస్తుంది. చుట్టూ ఉన్న గుళ్ళు, మండపాల యొక్క న్యూచగస్తూప రూపంలోని గోపురాలు ధ్వజస్తంభం చుట్టూ మెట్లుగా ఉండి పర్వతశ్రేణిని తలపిస్తాయి.[14]
ప్రధాన పూజాస్థలం ఎత్తైన గోడతో చుట్టబడి 20 feet (6.1 m) ఉంటుంది. ఇంకొక గోడ ప్రధాన ఆలయాన్ని చుట్టి ఉంటుంది.
సింహద్వారం
బడా దందా లేదా పెద్ద మార్గం
సంస్కృతంలో సింగద్వారంగా పిలవబడే సింహ ప్రవేశం ఆలయంలోని నాలుగు ద్వారాలలో ఒకటి మరియు ఆలయం లోపలికి వెళ్ళటానికి ప్రధాన ప్రవేశద్వారం. దీనికి ఆ పేరు రావటానికి కారణం ఆ ద్వారం రెండు ప్రక్కల ఉన్న గాండ్రించే సింహాల పెద్ద రాతి శిలలు. ఈ ద్వారం తూర్పు ముఖంగా ఉండి బడా దందా లేదా పెద్ద రోడ్డు కు దారి చూపుతుంది .బైసీ పహచ లేదా ఇరవై రెండు మెట్ల వరుస ఆలయ భవనంలోకి దారి చూపుస్తుంది. సంస్కృతంలో పతిత పావన గా పిలిచే జగన్నాథుని శిల్పం ప్రవేశంలో కుడివైపున చెక్కివుంటుంది. పతిత పావన అంటే అణగారిన మరియు దిగజారిన వారి బాంధవుడు అని అర్థం. ప్రాచీన కాలంలో ఆలయంలోకి అంతరానివాళ్ళకు ప్రవేశం వుండేది కాదు కనుక వాళ్ళు ఈ పతిత పావనున్ని పూజించేవాళ్ళు. జయ, విజయ అనే ఇద్దరు ద్వారపాలకులు ద్వారానికి రెండు వైపులా నుంచుని వుంటారు.[15] రథయాత్ర మొదలయ్యే ముందు జగన్నాథ్, బలభద్ర మరియు సుభద్రల విగ్రహాలను ఈ దారిలోనే తీసుకెళ్తారు.వాటిని గుండీచ మందిరం నుంచి తీసుకు వచ్చేటప్పుడు తనను నిర్లక్ష్యం చేసి తమతో పాటు యాత్రకు తీసుకు వెళ్లనందుకు అలిగిన మహాలక్ష్మిని జాతర రూపంలో శాంత పరుస్తారు. అప్పుడే విగ్రహరూపంలో ఈ ద్వార తలుపులపైన ఉన్న మహాలక్ష్మి వారిని ఆలయంలోకి రావడానికి అనుమతిని ఇస్తుంది. ప్రధాన ద్వారం ముందు అద్భుతమైన పదహారు ముఖ ఏకశిలా స్తంభామైన అరుణ స్థంభం కూడా వుంది. దీని పైభాగంలో సూర్య భగవానుడి రథసారథి అయిన అరుణుడి విగ్రహం వుంటుంది. అసలు ఈ స్థంభం కోణార్క్ లోని సూర్య ఆలయంలో ఉంటే, ఖుర్దా రాజు ఇక్కడికి మార్పిడి చేయించాడు.
మిగతా ప్రవేశాలు
1870లో సింహాల శిలలు మరియు ముందువరుసలో అరుణ స్తంభాన్ని కలిగిన సింగద్వారం.పద్మా వేష అలంకారం లేదా తామర గర్భంలో జగన్నాథ, బలభద్ర మరియు సుభద్రల నకలులు.
ప్రధాన ప్రవేశమైన సింహ ద్వారం కాకుండా ఉత్తర, దక్షిణ మరియు పడమటి దిక్కుల ముఖాలలో ఇంకా మూడు ప్రవేశాలున్నాయి. వాటిని రక్షించే జంతువుల శిలల ప్రకారం వాటి పేర్లు ఉంటాయి. అవి హాథిద్వార లేదా ఏనుగు ద్వారం వ్యాఘ్రద్వార లేదా పులి ద్వారం మరియు అశ్వద్వారలేదా గుర్రం ద్వారం.
విగ్రహాలు
గర్భగుడిలో త్రిమూర్తులుగా పిలిచే జగన్నాథ్, బలభద్రమరియు సుభద్రల మూల విరాట్టులు రాత్నవేది అనే ఆభరణాలతో అలంకరించిన దిమ్మెపై కొలువు తీరి ఉంటారు. వీటితో పాటే సుదర్శన చక్ర,మదనమోహన, శ్రీదేవి మరియు విశ్వధాత్రిల విగ్రహాలు కూడా రాత్నవేదిపై ఉంటాయి. జగన్నాథ్, బలభద్ర, సుభద్ర మరియు సుదర్శన చక్రాల విగ్రహాలు దారు బ్రహ్మగా పిలిచే పవిత్రమైన వేప కాండాల నుంచి తయారయ్యాయి.కాలాలను బట్టి ప్రతిమల నగలు, దుస్తులను మార్పు చేస్తుంటారు. వీటిని కొలవటం ఆలయ నిర్మాణం ముందు నుంచే అంటే ప్రాచీన ఆదివాసుల కాలం నుంచే ఉండేది.[16]
చిన్న ఆలయాలు
ఈ ఆలయ భవనంలోనే ఉన్న అనేకమైన చిన్న గుళ్ళు పూజా స్థలాలలో రోజూ పూజలు జరుగుతున్నాయి. మహాలక్ష్మి ఆలయానికి ప్రధాన ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలలో ముఖ్య పాత్ర ఉంది.జగన్నాథునికి పెట్టె నైవేద్యాన్ని మహాలక్ష్మి పర్యవేక్షిస్తుందని చెబుతారు. కంచి గణేష్ ఆలయాన్ని విఘ్నేశ్వరుడికి అంకితం చేశారు. సంప్రదాయాల ప్రకారం ప్రాచీన కాలంలో గజపతి పురుషోత్తమదేవ కంచియువరాణి పద్మావతిని వివాహమాడినప్పుడు కంచీపురం రాజు ఈ గణపతి విగ్రహాన్ని బహుకరించాడట.వీటితో పాటు ముక్తిమండపం, సూర్య, విమల, నరసింహ, రామచంద్ర, హనుమ మరియు ఈశానేశ్వారుల పూజా స్థలాలు కూడా ఉన్నాయి.
మండపాలు
ఈ ఆలయంలో సాంస్కృతిక ఉత్సవాల కోసం అనేక మండపాలు మరియు ఎత్తైన దిమ్మెలపై ఉన్న స్థంభ కూటములు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రసిద్ధి చెందినది పవిత్ర బ్రాహ్మనులైన సేవాయతుల సమావేశాల కోసం చేయబడిన ముక్తి మండపం . ఇక్కడ రోజూవారీ పూజలు, పండుగలకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకుంటూ ఉంటారు. ఇక్కడ ఉన్న డోల మండపం లో గుర్తించదగినది రాతితో అందంగా చెక్కిన శిలా తోరణం. ప్రతి ఏటా జరిగే డోల యాత్ర పండుగలో ఈ తోరణాన్ని ఉయ్యాల కట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ సమయంలో డోలగోవిందుని ప్రతిమ ఈ ఉయ్యాల పై ఉంచుతారు. అలాగే ఇక్కడ ఉన్న స్నాన బేడి అనే దీర్ఘ చతురస్రాకార రాతి దిమ్మేలో జరిగే వార్షిక స్నాన యాత్రా సమయంలో జగన్నాథ్, బలభద్ర మరియు సుభద్రల విగ్రహాలకు వేడుకగా స్నానం చేయిస్తారు.
ఆలయ వంటశాల మరియు మహాప్రసాదం
జగన్నాథ ఆలయ వంటశాల భారత దేశంలోనే అతి పెద్ద వంటశాల.[17]సంప్రదాయాల ప్రకారం ఇక్కడ వండిన వాటిని శ్రీమందిర రాణి అయిన మహాలక్ష్మి దేవి పర్యవేక్షిస్తుందని అంటారు. ఒకవేళ అక్కడ తయారైన వంటలలో ఏదైనా లోపం వుంటే వంటశాల దగ్గర కుక్క నీడ కనిపిస్తుందని చెబుతుంటారు.మహాసురులుగా పిలిచే వంటవాళ్ళు దీన్ని మహాలక్ష్మిదేవి కలతకు ప్రతీకగా భావించి ఆ వంటను సమాధి చేసి మళ్ళీ కొత్తగా వంట మొదలు పెడతారు. ఇక్కడ మొత్తం వంటంతా హిందూ ఆచారాల ప్రకారం జరుగుతుంది. వంటకు మట్టి కుండలను మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. వంట కోసం వంటశాల దగ్గర వున్నా గంగ, యమునా అనే రెండు పవిత్ర బావుల నుంచి తోడిన నీటిని మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు.ఇక్కడ ఐదు ప్రత్యేకముహుర్తా లలో రత్నవేది మరియు భోగ మండపాల లో ఉన్న ప్రతిమలకు పెట్టడానికి 56 రకాల నైవేద్యాలు ఉన్నాయి.ఆలయ వైదిక కర్మల ప్రకారం మధ్యాహ్నం 1 గంటలకు పెట్టె కోతోభోగ లేదా అబద అనే ప్రసాదం కోసం అందరూ ఎదురు చూస్తుంటారు. జగన్నాథునికి సమర్పించిన తర్వాత ఈ భోజనాన్ని తగినంత మొత్తంలో మహా ప్రసాదంగా ఆలయంలోని సింహద్వారానికి ఈశాన్యంలో ఉన్న ఆనంద బజారులో పంచుతారు. అక్కడి భక్తులు దీన్ని ఎంతో పవిత్రంగా భావిస్తారు.
పండుగలు
స్నాన యాత్రా సందర్భంగా పూరి జగన్నాథ ఆలయాన్ని ధర్శించుకుంటున్న భక్తులు.
రోజూవారి ఆరాధనా సేవలు వివరంగా ఉన్నాయి. ప్రతీ సంవత్సరం ఇక్కడ వేలాదిగా భక్తులు తరలివచ్చే పండుగలు అనేకం జరుగుతుంటాయి. అన్నిటికన్నా ముఖ్యమయినది జూన్ లో జరిగే రథయాత్రగా పిలిచే రథాల ఉత్సవం పండుగ. ఈ బ్రహ్మాండమైన పండుగలో జగన్నాథుడు, బలరాముడు మరియు సుభద్రల విగ్రహాలు ఉన్న మూడు పెద్ద రథాలను ఊరేగిస్తారు.ఈ ఊరేగింపు బడా దందా గా పిలిచే పూరిలోనే అతిపెద్ద మార్గంనుంచి చివరి గమ్యస్థలమైన గుండీచ ఆలయం వరకు జరుగుతుంది.[18]
ప్రాచీన ఐరోపా నావికులు ఈ రథచక్రాల కింద ప్రమాదవశాత్తు అయినా లేదా మ్రొక్కు కోసం ఆత్మబలిదానాల వల్లనైనా భక్తులు నలిగి పోయేవారని కథలుగా చెప్పేవాళ్ళు. కాని ఈ వార్తలు అత్యంత ఎక్కువ మూడభక్తి కలిగిన ప్రజలను దీంట్లో పాల్గొనకుండా ఆపలేవు.
ప్రతి పన్నెండు నుంచి పందొమ్మిది ఏళ్ళకొకసారి ఏ ఎడాదిలోనైతే ఆషాడ మాసం రెండుసార్లు వస్తుందో అప్పుడు నబకలేవర ఉత్సవం పేరుతో చెక్క విగ్రహాలను కొత్త వాటితో మారుస్తారు. ప్రతి ఏటా అక్షయ తృతీయ రోజున జరిగే చందనయాత్ర పండుగ రథోత్సవం కోసం రథాల నిర్మాణం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం స్నానయాత్ర పేరుతో జ్యేష్ట మాసంలోని పౌర్ణమి రోజున అన్ని ప్రతిమలకు వేడుకగా స్నానం చేయించి అలంకరిస్తారు. అలాగే వసంతకాలంలో డోలయాత్ర మరియు వర్షాకాలంలో ఝులన్ యాత్ర లాంటి పండుగలను ప్రతిఏటా నిర్వహిస్తారు. పంజిక లేదా పంచాంగం ప్రకారం పవిత్రోత్సవం మరియు దమనక ఉత్సవాన్ని జరుపుతారు. అలాగే కార్తీక, పుష్య మాసాలలో ప్రత్యేక వేడుకలను నిర్వహిస్తుంటారు.
అలాగే విమలాదేవి కోసం ఆశ్వీజ మాసం యొక్క మహాలయ ప్రారంభానికి 8 రోజుల ముందు అలాగే విజయదశమి ముగింపునకు సూచకంగా జరిగే షోడశ దినాత్మకఅనే 16 రోజుల పూజకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ఇందులో మదనమోహన మరియు విమల యొక్క ఉత్సవ మూర్తులు పాలు పంచుకుంటాయి.
అనావాసర లేదా అనాసర
వాడుక భాషలో విహార యాత్ర అని అర్థం.ప్రతీ ఏటా జ్యేష్ఠ పౌర్ణమి రోజున జరిగే పవిత్ర స్నాన యాత్ర తర్వాత జగన్నాధ,బలభద్ర, సుభద్ర మరియు సుదర్శన విగ్రహాలుఅనవాసర ఘర్ గా పిలిచే రహస్య మందిరానికి వెళ్లి అక్కడే తర్వాత కృష్ణ పక్షం వరకు ఉంటాయి.కాబట్టి అప్పుడు వాటిని భక్తులు చూడడానికి వీలు పడదు.బదులుగా భక్తులు బ్రహ్మగిరి అనే సమీప ఊరులో విష్ణు స్వరూపమైన అల్వర్నాథ్ అనే నాలుగు చేతుల రూపాన్ని కొలుస్తారు.భక్తులకు కేవలం రథయాత్ర ముందు రోజు మాత్రమే మొదటి చూపు దక్కుతుంది. దీనిని నవయవ్వన అని అంటారు. అధిక స్నానం తర్వాత దేవుళ్ళకు జ్వరం చేసిందని అందుకే పదిహేను రోజులపాటు రాజ వైధ్యునితోటి చికిత్స చేయిస్తారు.
పురుషోత్తమ క్షేత్ర నామము మరియు దాని విహిష్టత
స్కంద పురాణ లిపి ప్రకారం జగన్నాథుడే పురుషోత్తముడు .మానవులకు సాధ్గునాలతో జీవితాన్ని ఎలా గడపాలో తెలియచెప్పడానికి ఆయన దారుబ్రాహ్మన అవతారం ఎత్తాడు.తన తోబుట్టువులైన బలభద్ర, సుభద్ర దేవిలలో అతనే ఉత్తముడు.శ్రీ దేవికి అతను ఉత్తమ భర్త.అన్నింటికన్నా గుర్తించదగినది మార్గాశిర్శ నెలలో అమావాస్య తర్వాత వెంటవెంటనే వచ్చు మూడు రోజులూ తన తల్లిదండ్రులు (కశ్యపుడు-అదితి, దశరథుడు- కౌశల్య, వాసుదేవుడు-దేవిక, నందుడు-యశోద) లకు ఇంద్రద్యుమ్న, రాణి గుండిచలతో కలిసి శ్రద్ధ నిర్వహిస్తాడు.కాని ఒక పాలకుడు కింద అతను రోజూ అలాగే పండుగలలో దొరికే సుఖాలను అనుభవిస్తూ ఉంటాడు.తన అనుచరులు మరియు తన ముందు లోంగిపోయినవారి పట్ల అమితమైన జాగ్రత్త తీసుకుంటాడు.
ప్రస్తుత ఆలయం
ప్రస్తుతకాల రథయాత్రలో దేవుళ్ళ విగ్రహాలను ఊరేగిస్తున్న మూడు రథాలు. వెనుక ఆలయాన్ని చూడవచ్చు.
ఇప్పటి నవీన సమయాలలో కూడా ఈ ఆలయం రద్దీగా ఉంటూ పనిచేస్తుంది.ఆలయ ప్రవేశానికి ఎవరిని అనుమతించాలో ఎన్నుకుంటుంది. హిందువులు కాని వారిని [19]అలాగే భారతీయులు కాని హిందువులను ఈ ఆలయ పరిసరాల్లోకి రానివ్వరు.ప్రవేశానికి అర్హులు కాని వారు దగ్గరలోని రఘురామ పుస్తకాలయం మిద్దె పైనుంచి ఆలయ కార్యకలాపాలను వీక్షించవచ్చు.[20] ఆగంతకులు ఆలయం, దాని పరిసరాల్లోకి చొరబడినప్పుడు దొరికిన ఆధారాల వల్ల ఈ రక్షణ అమలులోకి వచ్చింది. బౌద్ధ మరియు జైన మతస్తులు తమ భారత వంశ సంతతిని నిరూపించుకున్న తర్వాతనే వారికి ప్రవేశం కల్పిస్తారు.[21] ఒకసారి 3 బాలి హిందువులకు ఆలయంలోకి ప్రవేశం కల్పించలేదు. కాని బాలి వాళ్ళు 90% హిందూ కాబట్టి ఈ సంఘటన తర్వాత నుంచి ఆలయంలోకి భారతీయులు కాని హిందువులకు కూడా ప్రవేశం కల్పిస్తున్నారు.


Jagannath Temple, Puri


The Jagannath Temple (Sanskrit: jagannath mandir; Oriya: ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର Sri Jagannāth Mandir) in Puri is a famous, sacred Hindu temple dedicated to Jagannath and located on the eastern coast of India, at Puri in the state of Odisha. The nameJagannath comes from the word Jagat-Nath which means 'Lord of the Universe' (Jagat = world, Nath = Master/protector).
In Jagannath, the ‘t’ becomes an ‘n’ to mean lord (nath) of the universe.[1] and also, the word "Jagannatha" is evolved from "Jagati" (Oriya: ଜଗତି) (as an elevated platform or "Ratnabedi" on which the wooden form of Jagannatha, Balabhadra and Subhadra are worshiped on or the temple [2] ) and "Natha" (Oriya: ନାଥ) (means "Lord").[3] Even in the western language, there exists a word 'juggernaut' that means once a person or artifact gets going, it cannot be stopped, thrashing all that comes in its way.[4]
The temple is an important pilgrimage destination for many Hindu traditions, particularly worshippers of Krishna and Vishnu, and part of the Char Dham pilgrimages that a Hindu is expected to make in one's lifetime.[5]
Even though most Hindu deities that are worshiped are made out of stone or metal, the image of Jagannath is wooden. Every twelve years these wooden figures are ceremoniously replaced by using sacred trees, that have to be carved as an exact replica. The reason behind this ceremonial tradition is the highly secret Navakalevara ('New Body' or 'New Embodiment') ceremony, an intricate set of rituals that accompany the renewal of the wooden statues.[4]
The temple was built in the 12th century atop its ruins by the progenitor of the Eastern Ganga dynasty, King Anantavarman Chodaganga Deva.[6] [7] The temple is famous for its annual Rath Yatra, or chariot festival, in which the three main temple deities are hauled on huge and elaborately decorated temple cars. Since medieval times, it is also associated with intense religious fervour.[8]
The temple is sacred to the Vaishnava traditions and saint Ramananda who was closely associated with the temple. It is also of particular significance to the followers of theGaudiya Vaishnavism whose founder, Chaitanya Mahaprabhu, was attracted to the deity, Jagannath, and lived in Puri for many years.[9]
The central forms of Jagannath, Balabhadra and the goddess Subhadra constitute the trinity of deities sitting on the bejewelled platform or the Ratnavedi in the inner sanctum. The Sudarshan Chakra, deities of Madanmohan, Sridevi and Vishwadhatri are also placed on the Ratnavedi.[10] The deities of Jagannath, Balabhadra, Subhadra and Sudarshan Chakra are made from sacred Neem logs known as Daru Bramha. Depending on the season the deities are adorned in different garbs and jewels. Worship of the deities pre-date the templestructure and may have originated in an ancient tribal shrine.[11]


According to the recently[when?] discovered copper plates from the Ganga dynasty,[12] the construction of the current Jagannath temple was initiated by the ruler of Kalinga, Anantavarman Chodaganga Dev.[13] The Jaga mohan and the Vimana portions of the temple were built during his reign (1078 - 1148 CE). However, it was only in the year 1174 CE that the Oriya ruler Ananga Bhima Deva rebuilt the temple to give a shape in which it stands today.[14]
Jagannath worship in the temple continued until 1558, when Odisha was attacked by the Afghan general Kalapahad. Subsequently, when Ramachandra Deb established an independent kingdom at Khurda in Orissa, the temple was consecrated and the deities reinstalled.[13]


Legendary account as found in the Skanda-Purana, Brahma Purana and other Puranas and later Oriya works state that Lord Jagannath was originally worshipped as Lord Neela Madhaba by a Savar king ( tribal chief ) named Viswavasu. Having heard about the deity, King Indradyumnasent a Brahmin priest, Vidyapati to locate the deity, who was worshipped secretly in a dense forest by Viswavasu. Vidyapati tried his best but could not locate the place. But at last he managed to marry Viswavasu's daughter Lalita . At repeated request of Vidyapti, Viswavasu took his son-in-law blind folded to a cave where Lord Neela Madhaba was worshipped.
Vidyapati was very intelligent. He dropped mustard seeds on the ground on the way. The seeds germinated after a few days, which enabled him to find out the cave later on. On hearing from him, King Indradyumna proceeded immediately to Odra desha Orissa on a pilgrimage to see and worship the Deity. But the deity had disappeared. The king was disappointed. The Deity was hidden in sand. The king was determined not to return without having a darshan of the deity and observed fast unto death at Mount Neela, Then a celestial voice cried 'thou shalt see him.' Afterwards the king performed a horse sacrifice and built a magnificent temple for Vishnu. Sri Narasimha Murti brought by Narada was installed in the temple. During sleep, the king had a vision of Lord Jagannath. Also an astral voice directed him to receive the fragrant tree on the seashore and make idols out of it. Accordingly the king got the image of Lord Jagannath, Balabhadra, Subhadra and ChakraSudarshan made out of the wood of the divine tree and installed them in the temple.
Indradyumna's prayer to Lord Brahma
King Indradyumna put up for Jagannath the tallest monument of the world. It was 1,000 cubits high. He invited Lord Brahma, the cosmic creator, consecrate the temple and the images.[15] Brahma came all the way from Heaven for this purpose. Seeing the temple he was immensely pleased with him. Brahma asked Indradyumna as to in what way can he (Brahma) fulfill the king's desire, since was very much pleased with him for his having put the most beautiful Temple for Lord Vishnu. With folded hands, Indradyumna said, "My Lord if you are really pleased with me, kindly bless me with one thing, and it is that I should be issueless and that I should be the last member of my family." In case anybody left alive after him, he would only take pride as the owner of the temple and would not work for the society.


At one time, a king of Kanchi in the down south remarked that the king of Orissa was a chandala (a man of very low caste or status) because, he performs the duties of a sweeper during the Car Festival.[16] When this news reached the ears of the king of Orissa, he led an expedition to Kanchi. Before that, he implored the mercy of Lord Jagannath. The soldiers of Orissa marched towards Kanchi from Cuttack (earlier capital city of Orissa, located on the banks of Mahanadi, at a distance of 30 km from Bhubaneswar . It so happened that when the soldiers, headed by the king Purusottam Dev, reached a place near the Chilika lake, a lady, who was selling curd (a milk preparation, sour in taste) met him (the king) and presented a golden ring studded with precious gems and submitted. "My Lord, kindly listen to me. A little earlier, two soldiers riding over two horses (white and black in colour), approached me and said we are thirsty give us curds to drink.' I gave them curds. Instead of giving me money, they gave me this ring and said,'the king of Orissa will come here, after some time, on his way to Kanchi. You present it to him and he will pay you the money.' So my Lord, you take it and give me my dues.
It took no time for the king to know that the ring belongs to Lord Jagannath. He was convinced that Jagannath and Balabhadra were proceeding to the battle field ahead of him to help him there. To perpetuate the memory of this great incident, the king founded a village in the Chilika lake area. As the name of the lady was Manika, the name given to the village was Manika Patana. Even to this day, the curds of this village are famous.[17]


The traditional story concerning the origins of the Lord Jagannath temple is that here the original image of Jagannath (a deity form of Vishnu) at the end of Treta yuga manifested near a banyan tree, near seashore in the form of an Indranila nilamani or the Blue Jewel. It was so dazzling that it could grant instant moksha, so the god Dharma or Yama wanted to hide it in the earth, and was successful. In Dvapara Yuga King Indradyumna of Malwa wanted to find that mysterious image and to do so he performed harsh penances to obtain his goal. Vishnu then instructed him to go to the Puri seashore and find a floating log to make an image from its trunk.
The King found the log of wood. He did a yajna from which god Yajna Nrisimha appeared and instructed thatNarayana should be made as fourfold expansion, i.e. Paramatma as Vasudeva, his Vyuha as Samkarshana, Yogamaya as Subhadra, and his Vibhava asSudarsana. Vishwakarma appeared in the form of artist and prepared images of Jagannath, Balabhadra and Subhadra from the tree.[18] When this log, radiant with light was seen floating in the sea, Narada told the king to make three idols out of it and place them in a pavilion. Indradyumna got Visvakarma, the architect of Gods, to build a magnificent temple to house the idols and Vishnu himself appeared in the guise of a carpenter to make the idols on condition that he was to be left undisturbed until he finished the work.
But just after two weeks, the Queen became very anxious. She took the carpenter to be dead as no sound came from the temple. Therefore, she requested the king to open the door. Thus, they went to see Vishnu at work at which the latter abandoned his work leaving the idols unfinished. The idol was devoid of any hands. But a divine voice told Indradyumana to install them in the temple. It has also been widely believed that in spite of the idol being without hands, it can watch over the world and be its lord. Thus the idiom.


Shrikshetra of Puri Jagannath, as is commonly known, can verily be said to be a truthful replica of Indian culture. To understand this culture, one has to have some idea of the history of this land, which again is different from that of other countries of the world.
Starting from Lord Jagannath himself, history has it that he was a tribal deity, adorned by theSabar people, as a symbol of Narayan. Another legend claims him to be Nilamadhava, an image of Narayana made of blue stone and worshipped by the aboriginals. He was brought to Nilagiri(blue mountain) or Nilachala and installed there as Shri Jagannath in company with Balabhadraand Subhadra. The images made of wood are also claimed to have their distant linkage with the aboriginal system of worshipping wooden poles. To cap it all the Daitapatis, who have a fair share of responsibilities to perform rituals of the Temple, are claimed to be descendants of the aboriginals or hill tribes of Orissa. So we may safely claim that the beginning of the cultural history of Shrikshetra is found in the fusion of Hindu and Tribal Cultures. This has been accepted as a facet of our proud heritage. The three deities came to be claimed as the symbols of Samyak Darshan, Samyak Jnana and Samyak Charita usually regarded as Triratha (of the Jain cult), an assimilation of which leads to Moksha (salvation) or the ultimate bliss...
Jagannath is worshipped as Vishnu or Narayana or Krishna and Lord Balabhadra as Shesha. Simultaneously, the deities are regarded as the bhairava with Vimala (the devi or the consort of Shiva) installed in the campus of the temple. So ultimately we find a fusion of Saivism,Shaktism and Vaishnavism of the Hindu religion with Jainism and up to an extent Buddhism in the culture of Jagannath and the cultural tradition so reverently held together in Shrikshetra.
All of the renowned acharyas except Madhvacharya have been known to visit this kshetra. Adi Shankara established his Govardhana matha here. There is also evidence that Guru Nanak,Kabir, Tulsidas, Ramanujacharya, and Nimbarkacharya had visited this place. Sri Chaitanya Mahaprabhu of Gaudiya Vaishnavism stayed here for 24 years, establishing that the love of god can be spread by chanting the Hare Krishna mantra. Srimad Vallabhacharya visited Jagannath Puri and performed a 7 day recitation of Srimad Bhagvat. His sitting place is still famous as "baithakji." It confirms his visit to Puri.[25] A famous incident took place when Vallabhachrya visited. There was a discourse being held between the Brahmins and 4 questions were asked. Who is the highest of Gods, What is the highest of mantras, What is the highest scripture and What is the highest service. The discourse went on for many days with many schools of thought. Finally Shri Vallabh said to ask Lord Jagannath to confirm Shri Vallabh's answers. A pen and paper were left in the inner sanctum. After some time, the doors were opened and 4 answers were written. 1) The Son of Devaki (Krishna) is the God of Gods 2) His name is the highest of mantras 3) His song is the highest scripture (Bhagavat Geeta) 4) Service to Him is the Highest service. The king was shocked and declared Shri Vallabh the winner of the discourse. Some of the pandits who participated became jealous of Shri Vallabh and wanted to test Him. The next day was Ekadashi, a fasting day where one must fast from grains. The pandits gave Shri Vallabh rice Prasad of Shri Jagannathji (The temple is famous for this). If Shri Vallabh ate it, He would break His vow of fasting but if He did not take it, He would disrespect Lord Jagannath. Shri Vallabh accepted the prasad in his hand and spent the rest of the day and night explaining slokas of the greatness of Prasad and ate the rice the next morning.
The temple is one of the holiest Hindu Char Dham (four divine sites) sites comprisingRameswaram, Badrinath, Puri and Dwarka.[26] Though the origins are not clearly known, the Advaita school of Hinduism propagated by Sankaracharya, who created Hindu monastic institutions across India, attributes the origin of Char Dham to the seer.[27] The four monasteries lie across the four corners of India and their attendant temples areBadrinath Temple at Badrinath in the North, Jagannath Temple at Puri in the East,Dwarakadheesh Temple at Dwarka in the West and Ramanathaswamy Temple at Rameswaram in the South. Though ideologically the temples are divided between the sects of Hinduism, namely Saivism and Vaishnavism, the Char Dham pilgrimage is an all Hindu affair.[28] There are four abodes in Himalayas called Chota Char Dham (Chotameaning small): Badrinath, Kedarnath, Gangotri and Yamunotri - all of these lie at the foot hills of Himalayas [29] The name Chota was added during the mid of 20th century to differentiate the original Char Dhams.[citation needed] The journey across the four cardinal points in India is considered sacred by Hindus who aspire to visit these temples once in their lifetime.[30] Traditionally the trip starts at the eastern end from Puri, proceeding in clockwise direction in a manner typically followed for circumambulation in Hindu temples.[30]

The huge temple complex covers an area of over 400,000 square feet (37,000 m2), and is surrounded by a high fortified wall. This 20 feet (6.1 m) high wall is known as Meghanada Pacheri.[31] Another wall known as kurma bedha surrounds the main temple.[32] It contains at least 120 temples and shrines. With its sculptural richness and fluidity of the Oriya style of temple architecture, it is one of the most magnificent monuments of India.[33] The temple has four distinct sectional structures, namely -
Deula, Vimana or Garba griha (Sanctum sanctorum) where the triad deities are lodged on the ratnavedi (Throne of Pearls). In Rekha Deula style;
Mukhashala (Frontal porch);
Nata mandir/Natamandapa, which is also known as the Jagamohan (Audience Hall/Dancing Hall), and
Bhoga Mandapa (Offerings Hall).[34]
The main temple is a curvilinear temple and crowning the top is the 'srichakra' (a eight spoked wheel) of Vishnu. Also known as the "Nilachakra", it is made out of Ashtadhatu and is considered sacrosanct.[35] Among the existing temples in Orissa, the temple of Shri Jagannath is the highest. The temple tower was built on a raised platform of stone and, rising to 214 feet (65 m) above the inner sanctum where the deities reside, dominates the surrounding landscape. The pyramidal roofs of the surrounding temples and adjoining halls, ormandapas, rise in steps toward the tower like a ridge of mountain peaks.[36]

The Nila Chakra (Blue Discus) is the discus mounted on the top shikhar of the Jagannath Temple. As per custom, everyday a different flag is waved on the Nila Chakra. The flag hoisted on the Nila Cakra is called the Patita Pavana (Purifier of the Fallen) and is equivalent to the image of the deities placed in the sanctum sanctorum [2].
The Nila Chakra is a disc with eight Navagunjaras carved on the outer circumference, with all facing towards the flagpost above. It is made of alloy of eight metals (Asta-dhatu) and is 3.5 Metres (11 feet and 8 inches) high with a circumference of about 11 metres (36 feet). [3]. During the year 2010, the Nila Chakra was repaired and restored by the Archaeological Survey of India.
The Nila Chakra is distinct from the Sudarshana chakra which has been placed with the deities in the inner sanctorum.
Nila Chakra is the most revered iconic symbol in the Jagannath cult. The Nila Chakra is the only physical object whose markings are used as sacrament and considered sacred in Jagannath worship. It symbolizes protection by Shri Jagannath.
The Singahdwara, which in Sanskrit means The Lion Gate, is one of the four gates to the temple and forms the Main entrance. The Singhadwara is so named because two huge statues of crouching lions exist on either side of the entrance. The gate faces east opening on to the Bada Danda or the Grand Road.[37] The Baisi Pahacha or the flight of twenty two steps leads into the temple complex. An idol of Jagannath known as Patitapavana, which in Sanskrit, means the "Saviour of the downtrodden and the fallen" is painted on the right side of the entrance. In ancient times when untouchables were not allowed inside the temple, they could pray to Patita Pavana. The statues of the two guards to the temple Jaya and Vijaya stand on either side of the doorway.[38] Just before the commencement of the Rath Yatra the idols of Jagannath, Balabhadra and Subhadra are taken out of the temple through this gate. On their return from theGundicha Temple they have to ceremonially placate Goddess Mahalakshmi, whose statue is carved atop the door, for neglecting to take her with them on the Yatra. Only then the Goddess allows them permission to enter the temple. A magnificent sixteen-sided monolithic pillar known as the Arun stambha stands in front of the main gate. This pillar has an idol of Arun, the charioteer of the Sun God Surya, on its top. One significant thing about Arun stambha is that prior it was located in the Konark Sun temple,[39][40] later, the Maratha guru Brahmachari Gosain brought this pillar from Konark.[41] The Puri Jagannath Temple was also saved by Maratha emperor Chhatrapati Shivaji Maharaj from being plundered at his times from the Mughals.
Apart from the Singhadwara, which is the main entrance to the temple, there are three other entrances facing north, south and west. They are named after the sculptures of animals guarding them. The other entrances are the Hathidwara or the Elephant Gate, the Vyaghradwara or the Tiger Gate and the Ashwadwara or the Horse Gate.[42]

here are numerous smaller temples and shrines within the Temple complex where active worship is regularly conducted. The Vimala Temple (Bimala Temple) is considered one of the most important of theShaktipeeths marks the spot where the goddess Sati's feet fell. It is located near Rohini Kund in the temple complex. Until food offered to Jagannath is offered to Goddess Vimala it is not considered Mahaprasad.
The temple of Mahalakshmi has an important role in rituals of the main temple. It is said that preparation ofnaivedya as offering for Jagannath is supervised by Mahalakshmi. The Kanchi Ganesh Temple is dedicated to Uchhista Ganapati. Tradition says the King of Kanchipuram (Kanchi) in ancient times gifted the idol, when Gajapati Purushottama Deva married Padmavati, the kanchi princess. There are other shrines namely Muktimandap, Surya, Saraswati, Bhuvaneshwari, Narasimha, Rama, Hanumanand Eshaneshwara.
There are many Mandapas or Pillared halls on raised platforms within the temple complex meant for religious congregations. The most prominent is the Mukti Mandapa the congregation hall of the holy seat of selected learned brahmins.[43] Here important decisions regarding conduct of daily worship and festivals are taken. The Dola Mandapa is noteworthy for a beautifully carved stone Torana or arch which is used for constructing a swing for the annual Dol Yatra festival. During the festival the idol of Dologobinda is placed on the swing. The Snana Bedi is a rectangular stone platform where idols of Jagannath, Balabhadra and Subhadra are placed for ceremonial bathing during the annual Snana Yatra


Daily offerings are made to the Lord six times a day. These include:
The offering to the Lord in the Morning that forms His breakfast and is called The Gopala Vallabha Bhoga. Breakfast is a seven item treat - Khua, Lahuni, sweetened coconut grating, coconut water, and popcorn sweetened with sugar known as khai and curd and ripe bananas.
The Sakala Dhupa forms his next offering at about 10 O’ clock in the morning Sakala Dhupa. This generally consists of 13 items including the Enduri cake & Mantha puli.
Bada Sankhudi Bhoga forms the next repast & the offering consists of Pakhala with dahi and Kanji payas. The offerings are made in the bhog mandapa, about 200 feet from the Ratna Vedi. This is called Chatra Bhog and was introduced by Adi Shankaracharya in the 8th century to help pilgrims share the temple food.
The Madhyanha dhupa forms the next offering at the noon.
The next offering to the Lord is made in the evening at around 8 o’clock it is Sandhya Dhupa.
The last offering to the Lord is called the Bada Simhara Bhoga.[44]
The Mahaprasad of Lord Jagannath are distributed amongst the devotees near the Ratnavedi inside the frame of Phokaria, which is being drawn by the Puja pandas using Muruj, except for the Gopal Ballav Bhog and Bhog Mandap Bhoga which are distributed in the Anabsar Pindi & Bhoga Mandap respectively.
Mahaprasad (Large)
The temple's kitchen is considered as the largest kitchen in the world.[33] [45] [46] [47] Tradition maintains that all food cooked in the temple kitchens are supervised by the GoddessMahalakshmi, the empress of Srimandir herself. It is said that if the food prepared has any fault in it, a shadow dog appears near the temple kitchen. The temple cooks, or Mahasuaras, take this as a sign of displeasure of Mahalakshmi with the food, which is, then, promptly buried and a new batch cooked.[48] All food is cooked following rules as prescribed by Hindu religious texts, the food cooked is pure vegetarian without using onions and garlic.[49] Cooking is done only in earthen pots with water drawn from two special wells near the kitchen called Ganges and Yamuna. There are a total of 56 varieties of naivedhyas offered to the deities, near ratnavedi as well as in bhoga mandap on five particular Muhurta. The most awaited prasad is kotho bhoga or abadha, offered at mid-day at around 1 pm, depending upon temple rituals. The food after being offered to Jagannath is distributed in reasonable portions as Mahaprasad, which is considered to be divine by the devotees in the Ananda Bazar (located to the North-east of the Singhadwara inside the temple complex).

There are elaborate daily worship services. There are many festivals each year attended by millions of people. The most important festival is the Rath Yatra or the Chariot festival in June. This spectacular festival includes a procession of three huge chariots bearing the idols of Jagannath, Balabhadra and Subhadra through the Bada Danda meaning the Grand Avenue of Puri till their final destination the Gundicha Temple.[50]
Suna Vesha or Golden Attire of Lord Jagannath
Early European observers told tales of devotees being crushed under the wheels of these chariots, whether by accident or even as a form of meritorious suicide akin to suttee. These reports gave rise to the loan word juggernaut suggesting an immense, unstoppable, threatening entity or process operated by fanatics. Many festivals like Dol Yatra in spring and Jhulan Yatra in monsoon are celebrated by temple every year.Pavitrotsava and Damanaka utsava are celebrated as per panchanga or panjika.There are special ceremonies in the month of Kartikaand Pausha.
The annual shodasha dinatmaka or 16 day puja beginning 8 days prior to Mahalaya of Ashwinmonth for goddess Vimala and ending on Vijayadashami, is of great importance, in which both the utsava murty of lord Madanmohan and Vimala take part.
Pana Sankranti: Also known or Vishuva Sankranti and Mesha Sankranti: Special rituals are performed at the temple.[51]

The Jagannath triad are usually worshiped in the sanctum of the temple at Puri, but once during the month of Asadha (Rainy Season of Orissa, usually falling in month of June or July), they are brought out onto the Bada Danda (main street of Puri) and travel (3 km) to the Shri Gundicha Temple, in huge chariots (ratha), allowing the public to have darśana (Holy view). This festival is known as Rath Yatra, meaning the journey (yatra) of the chariots (ratha). The Rathas are huge wheeled wooden structures, which are built anew every year and are pulled by the devotees. The chariot for Jagannath is approximately 45 feet high and 35 feet square and takes about 2 months to construct.[52] The artists and painters of Puri decorate the cars and paint flower petals and other designs on the wheels, the wood-carved charioteer and horses, and the inverted lotuses on the wall behind the throne.[53] The huge chariots of Jagannath pulled during Rath Yatra is the etymological origin of the English word Juggernaut.[54] The Ratha-Yatra is also termed as the Shri Gundicha yatra.
Pahandi bije during Ratha Yatra at Puri
The most significant ritual associated with the Ratha-Yatra is the chhera pahara." During the festival, the Gajapati King wears the outfit of a sweeper and sweeps all around the deities and chariots in the Chera Pahara (sweeping with water) ritual. The Gajapati King cleanses the road before the chariots with a gold-handled broom and sprinkles sandalwood water and powder with utmost devotion. As per the custom, although the Gajapati King has been considered the most exalted person in the Kalingan kingdom, he still renders the menial service to Jagannath. This ritual signified that under the lordship of Jagannath, there is no distinction between the powerful sovereign Gajapati King and the most humble devotee.[55]
Chera pahara is held on two days, on the first day of the Ratha Yatra, when the deities are taken to garden house at Mausi Maa Temple and again on the last day of the festival, when the deities are ceremoniously brought back to the Shri Mandir.
As per another ritual, when the deities are taken out from the Shri Mandir to the Chariots inPahandi vijay.
In the Ratha Yatra, the three deities are taken from the Jagannath Temple in the chariots to theGundicha Temple, where they stay for nine days. Thereafter, the deities again ride the chariots back to Shri Mandir in bahuda yatra. On the way back, the three chariots halt at the Mausi Maa Temple and the deities are offered Poda Pitha, a kind of baked cake which are generally consumed by the poor sections only.
The observance of the Rath Yatra of Jagannath dates back to the period of the Puranas. Vivid descriptions of this festival are found inBrahma Purana, Padma Purana, and Skanda Purana. Kapila Samhita also refers to Rath Yatra. In Moghul period also, King Ramsingh ofJaipur, Rajasthan has been described as organizing the Rath Yatra in the 18th Century. In Orissa, Kings of Mayurbhanj andParlakhemundi were organizing the Rath Yatra, though the most grand festival in terms of scale and popularity takes place at Puri.
Moreover, Starza[56] notes that the ruling Ganga dynasty instituted the Rath Yatra at the completion of the great temple around 1150 AD. This festival was one of those Hindu festivals that was reported to the Western world very early. Friar Odoric of Pordenone visited India in 1316-1318, some 20 years after Marco Polo had dictated the account of his travels while in a Genoese prison.[57] In his own account of 1321, Odoric reported how the people put the "idols" on chariots, and the King and Queen and all the people drew them from the "church" with song and music.[58] [59]

In Akshaya Tritiya every year the Chandan Yatra festival marks the commencement of the construction of the Chariots of the Rath Yatra.

On the Purnima of the month of Jyestha the Gods are ceremonially bathed and decorated every year on the occasion of Snana Yatra.

Literally means vacation. Every year, the main idols of Jagannath, Balabhadra, Subhadra &Sudarshan after the holy Snana Yatra on the jyestha purnima, go to a secret altar namedAnavasara Ghar where they remain for the next dark fortnight (Krishna paksha). Hence devotees are not allowed to view them. Instead of this devotees go to nearby place Brahmagiri to see their beloved lord in the form of four handed form Alvarnath a form of Vishnu.[60] Then people get the first glimpse of lord on the day before Rath Yatra, which is called 'Navayouvana. It is said that the gods fall in fever after taking a huge bath and they are treated by the special servants named, Daitapatis for 15 days. During this period cooked food is not offered to the deities.[61]

One of the most grandiloquent events associated with the Lord Jagannath, Naba Kalabera takes place when one lunar month of Ashadha is followed by another lunar month of Aashadha. This can take place in 8, 12 or even 18 years. Literally meaning the “New Body” (Nava = New, Kalevar = Body), the festival is witnessed by as millions of people and the budget for this event exceeds $500,000. The event involves installation of new images in the temple and burial of the old ones in the temple premises at Koili Vaikuntha. The idols that are currently being worshipped in the temple premises were installed in the year 1996.Next ceremony will be held on 2015.[62] More than 3 million devotees are expected to visit the temple during the Nabakalevara of 2015[63] making it one of the most visited festivals in the world.
Celebrated on Asadha Trayodashi.[64] Niladri Bije is the concluding day of Ratha yatra. On this day deities return to the ratna bedi.[65] [66] Lord Jagannath offers Rasgulla to goddess Laxmi to enter in to the temple.[67] [68]

Celebrated for 16 days from Ashwina Krushna dwitiya to Vijayadashami.[69] As per tradition, the idol of Madhaba, along with the idol of Goddess Durga (known as Durgamadhaba), is taken on a tour of the temple premises. The tour within the temple is observed for the first eight days. For the next eight days, the idols are taken outside the temple on a palanquin to the nearby Narayani temple situated in the Dolamandapa lane. After their worship, they are brought back to the temple.[70]
Lord Jagannath is the Purushottama as per the scripture, Skanda Purana. In order to teach human beings how to lead a life full of virtue, he has taken the form of Saguna Brahman or Darubrahman. He is the best brother to his siblings, Lord Balabhadra and Devi Subhadra. He is the best husband to goddess Shri. The most noteworthy aspect is still in the month ofMargashirsha, on three consecutive days during amavasya he does Shraddha to his parents (Kashyapa-Aditi, Dasharatha-Kaushalya, Vasudeva-Devaki, Nanda-Yashoda), along with the king Indradyumna and queen Gundicha. As a master he enjoys every comfort daily and in various festivals. He grants all wishes to his subjects, and those who surrender before him he takes the utmost care of.

Puri is one of the fascinating littoral districts of Orissa. The Cultural heritage of Puri with its long recorded history has its beginnings in the third century B.C. The monuments, religious sanctity, and way of life of the people with their rich tradition is the cultural heart of Orissa. Indeed, Puri is considered the cultural capital of Orissa. The culture here flourished with its manifold activities.
The District has the happy conglomerate of different religions, sects and faith. In the course of history, Hindu, Buddhist, Jaina, Muslim, Christian, and Sikh are found here in the District.
Chaitanya Mahaprabhu, an incarnation of Lord Krishna, appeared 500 years ago, in the mood of a devotee to taste the sublime emotions of ecstasy by chanting the holy name of Krishna. Stalwart scholars of Puri like Sarvabhauma Bhattacharya (a priest & great Sanskrit pandit) and others followed His teachings. Even kings and ministers of His period became His disciples. Especially King Prataparudra became His great admirer and ardent follower. Thus all cultures and religion became one in Puri after his teachings were given to all with no consideration of caste and creed.

The security at the 12th century Jagannath Temple is increased ahead of Ratha Yatra, the homecoming festival of the deities of Jagannath temple. In the wake of terror alert on 27 June 2012, the security forces were increased to ensure smooth functioning of the crowded Ratha Yatra and Suna Besha.[71]
Other Temples in Jagannatha Puri


Alam Chandi Temple
The Alamchandi Temple is situated in the Kumbharpada area of Puri. It is located on the left side of the Puri-Bhubaneswar road leading from Hospital square towards Atharanala Bridge. The temple is facing towards east and the presiding deity is Goddess Alamchandi. Alamchandi is one of the Asta (Eight) Chandis of Puri. Alam Chandi is worshipped here in Her four handed Durga form.
Alam Chandi temple is closely associated with the Navakalevara festival of Lord Jagannatha Temple. Alam Chandi is present at the entrance to the Puri town. During Navakalevara festival, the carts loaded with the sacred Daru (wooden logs) are brought into Puri via the road in front of Alam Chandi temple. Maharaj Gajapati and other great sadhus come here to receive the daru in a great procession.
Asta Mahavira Temples
There are Asta (eight) Hanuman (or Mahaviras) who are engaged in protecting Puri Dhama.
They are Siddha Mahavira, Daria Mahavira Or Bedi Mahavira, Kanapata Mahavira , Vargi Mahavira, Masani Mahavira, Pancha Mukhi Mahavira, Phate Mahavira.
For the protection of Sri Mandir (Jagannatha Temple), Hanuman also guards the four direction of the temple.
At the Lion’s Gate eastern gate is Phate Hanuman; at the western gate is Vira Vikrama Hanuman; at the northen gate Tapasvi Hanuman; and at the northen gate Tapasvi Hanuman; and at the southern gate Kanapata Hanuman and Bada Bhai Hanuman.
Siddha Hanuman: The temple of Siddha Mahavir is situated at a distance of about 1Km to the north-east of the Gundicha temple of Puri. This is a small temple dedicated to Lord Hanuman. It is one of the important shrines of Puri. Tulasi Das, the famous author of Rama Charita Manasa, stayed here for some time when he visited Puri. The shrine of Siddha-Mahavir is an important place, where the presiding deity is greatly revered by the local people. The image of Lord Mahavir (Hanuman), the presiding deity of the temple, is about 6 feet in height. He holds gada (club) in left hand and a massive rock boulder (Gandha-Mardana Mountain) in right hand. The deity has been installed on a decorated pedestal of 2 feet high.
There is a beautiful pond in front of the temple. Devotees wash their hands and feets in this pond before entering into the temple. Festivals like Makara Sankranti, Rama Navami, Dola Purnima are observed in this temple with great interest.
Kanapata Hanuman: Kanapata Hanuman is located on the western Gate of Jagannatha Temple (Vyaghra dvara). After marrying laxmi devi who is the daughter of the ocean, the Lord became the son-in-law of the ocean .
During the night the waves of the ocean make a loud sound that is heard all over Puri. One time this sound entered Jagannatha’s temple, thus disturbing the Lord’s sleep. Lord Jagannatha ordered Samudra not to make any sound which might disturb Him. From that time on, the sound of Samudra crashing on the beach never again entered Jagannatha’s Temple. Lord Jagannatha engaged His Devotee Hanuman to stand at the south gate and listen attentively and ensure the sound never entered the Mandira. “Kanapata” means to engage the ears (Kana) for hearing. Thus Hanuman is known here as Kanapata Hanuman.
Vargi Hanuman: The temple is situated on Lokanatha Road towards the west of Jagannatha Temple. Formerly, Vargis a Clan from Maharashtra would pass through this way on their horse, creating a disturbance to the temple and the people of puri. These Vargis were devoted to Hanuman, and so to stop them entering Puri a Hanuman Murti was kept in this area. The Vargis were reluctant to pass the Hanuman murti, thus Puri was protected from the attack of the Vargis from Maharashtra.
Bedi Hanuman: The Bedi Hanuman temple is situated on the left side of the Chakratirtha road leading from Subash Bose Chowk to Penthakata. Lord Jagannatha engaged Hanuman to protect Puri Dham from His Father-in-Low Ocean. Because sometimes the Ocean waves would enter Puri and people would suffer. Thus Hanuman was posted here by Jagannatha to guard so the ocean waves could not enter the town.
One time, however Hanuman left this place, without informing Lord Jagannatha to visit Ayodhya. As a result the ocean waves entered the town and the people were in great distress. Lord Jagannatha brought Hanuman back from Ayodhya and bound him with the rope or bedi, ordered him to never leave this place and do his duty nicely. Hanumanji left this place as everyday he would be only fed with Khichadi prasadam. Wanting to relish delicious food he secretly had visited ayodhya at night.
After this whole incident Lord Jagannath ordered his servants to supply special mahaprasadam for Hanumanji daily. Even today this deity of Hanuman is offered special Laddus in the temple.
Because Hanuman is situated near the Ocean (daria) He is also known as Daria Hanuman.
Panchamukhi Hanuman: The western side of Gundicha temple and on the bank of sacred Indradyumna Tank there is a temple known as the Panchamukhi Hanuman Temple.
The presiding deity is Panchamukhi Hanuman. The deity has five faces; Varaha in north, Narasimha in south, Hanuman in east, Garuda in west and Hayagriba in top. The image has ten hands, holding sankha, trident, khatwanga, pasa, ankusa, hillock, dhuma, musthi, mace and snake. He is standing over the demon.
Tapasvi Hanuman: This Hanuman deity is Located at the north gate of Sri Jagannatha temple for the protection of the mandira. He is also known as Cari-cakra means he is holding four cakras in his hands. This deity of Hanuman is four feet in height and faces east.
Asta Sambhus or Mahadevas
According to the Skanda Purana there are Asta Sambhus, or eight Mahadevas, in Sri Ksetra:
Kapala Mochana, Lokanatha Mahadeva, Kameshvara, Ksetrapala, Yameshvara, Markandeshvara, Isaneshvara, Visveshvara and Nilakantheshvara.
Sri Kapala Mochana Mahadeva: The Kapala Mochana Mahadeva is situated near the horse gate (southern gate) of the Sri Jagannatha Temple, and it is forty feet under the ground. The temple is located on the left side of Gandua Chaura Chowk in Manikarnika Street.
Initially Brahma had five heads. Lord Shiva slapped one of those head, and the Kapala (Head of Brahma) remained attached to Lord Shiva’s Hand, thus he committed the sin of killing a Brahmana. He could not get rid of it and went everywhere but this sin followed him. Finally, when Lord Shiva was passing through Puri Dham, suddenly the Kapala fell from his hand. Thus the mercy of Jagannatha and the power of Sri Ksetra Dham, Shiva become free from his sin, and so this deity is known as Kapala Mochana Mahadeva, meaning “Mahadeva from whose hand the head fell.”
He is one of the five Shiva’s who Protect Puri Dham, and is known as Nakula of the Pandavas. Kapala Mochana Temple is associated with several festival of Jagannatha temple, like Chandan Yatra festival, Sitalasasti, Dolapurnima and Rudravisekha of Lord Jagannath Temple.
Sri Lokanatha Mahadeva: This temple is situated on the south west side of the Jagannatha Temple on the Lokanatha Road. Sri Lokanatha Mahadeva is one of five dvara palas of Puri Dham and the main among the five Mahadevas. These five Mahadevas are also known as the five Pandavas; He is known as Bhimasena.
The innermost chamber of the main temple preserves a Shiva linga which is the presiding deity of the temple. This linga is visible to the devotees once in every year. The sanctum including the linga is filled with water throughout the year by a natural fountain. In the night of Pankoddhar Ekadashi (3 days before the famous Shivaratri festival) all the water is bailed out and the Shiva Linga becomes visible and thousands of devotees are able to worship the Lord directly.
Nilakantheshvara Mahadeva: This is situated in the far east of Jagannatha puri, on the bank of Indradyumna Sarovara behind Gundicha Temple. Nilakanthesvara Mahadeva is one of the Pancha Shiva and Asta Sambhu who guard Puri Dham. He also known as the Pandava brother Sahadeva.
Yameshvara Mahadeva: Here Lord Shiva is known as Yameshvara Mahadeva because he controls Yamraja. This is situated in Yameshvara Tota, North of Tota Gopinatha temple and south of Jagannatha temple at the end of Harachandi Sahi. The temple is about forty feet ground level. This place is also known as Yavanika Tirtha. The Vijaya Vigraha of Sri Yameshvara Mahadeva is a Hari-Hara Murti. This murti goes to jagannatha temple on different occasion.
He is also understood to be the eldest brother of the Pandavas, Maharaja Yudhisthira.
Markandeshvara Mahadeva: The ancient Markandeshvara Shiva Temple is situated in the Markandeshvar Street by the side of the Markandeshvara tank, to the north of the Jagannatha temple. This place can be approached on the right side of Markandeshvara road leading from Markandeshvara chowk to Puri-Brahmagiri road. Markandeya Muni resides here and worships Lord Shiva. This temple is facing towards east and the presiding deity is a Sivalinga. He is the Arjuna among five Pandavas.
Markandeya tank: Markandeya tank is an open structure and it enclosed within a stone wall made of dressed laterite blocks. After taking bath in Markandeya Sarovara one should take darshana of Markandeshvara Mahadeva, which gives the result of performing a Rajasuya Yagya and Ashvamedha Yagya.
Mausi Ma Mandira
In Orissa “Mausi Ma” means aunty. The temple is situated almost the mid way of the Grand road, a small temple of the Goddess Ardhasini otherwise called as Mausima of Lord Jagannath. During return of Ratha yatra all chariots stop here at Mausi Ma Mandira and the deities are offered Poda Pitha, a kind of cake.
Swargadvara
Svargadvara means doorway to Heaven. it is situated on the oceanfront. There is a road from Jagannatha temple to Svargadvara called Bali Sahi Road. At this place, demigods from the heavenly planets enter puri to take darshan of Lord Jagannatha. By the prayer of King Indradyumna, Brahma came to this place with demigod. On every Amavasya tithi, Lord Jagannatha comes to Svargadvara in His Narayana form to take bath in Mahodadhi (the great ocean).
Sveta Ganga
Sveta Ganga is a holy pond situated south of Jagannatha Mandira. Walking away from Jagannatha Temple towards Svargadvara on Bali Sahi Road, this pond is located just opposite to the hose of Sarvabhauma Bhattacarya, in a small lane off Bali Sahi Road. This is one of the Pancha Tirthas in Puri Dham. It is said in Sastra that if one take bath in Sveta Ganga and takes darshan of Sveta Madhava and Matsya Madhava, he will be free from all sins, in particular the offence of inadvertently stepping over Jagannatha Prasadam.
In Puranas it is described as Akrishna, meaning “not black.” Sveta means white. People here say that once a year, for a brief moment, the water of this pond turns as white as milk.
Yagna Narasimha Temple
The temple of Yagna Narasimha is situated in north east of Gundicha temple, close to its boundary wall. When you walk from Gundicha temple towards Indradyumna Sarovara, Yagna Narasimha is a short distance on your right.
The presiding deity is Lord Narasimha. There are two images of Lord Narasimha inside the temple, one behind the other. The image in front is called Santa Narasimha. In local language 'Santa' means 'Calm' or 'Sober'. Anyone who sees this image of Lord Narasimha will have his anger, frustration, and anxiety vanish. The Deity in the back is called Ugra Narasimha. In local language 'Ugra' means 'Angry'. He is the internal mood of Narasimha.
This area of Gundicha (Indradyumna Sarovara, etc.) is known as Mahavedi. When King Indradyumna came here for the first time he camped in this area and after worshiping Lord Narasimha, performed one thousand Ashvamedha Yagnas.
Vishakha Matha
This matha is situated in Markandeshvara sahi near Markandeya Sarovara. One Brahman family is still doing seva puja. The deities are now worshipped in a small room next to the temple. The deities of Goura Gadadhara, installed and worshipped by Narahari Thakura, are still here.
Bata Mangala
Bata Mangala temple is located on the roadside 3kms before the entrance to Puri. It is a small temple, reaching only about 15ft in height, and the four handed form of Devi sitting in the padmasana posture is very beautiful.
In Oriya language 'Bata' means 'Way', since Goddess Mangala is enshrined on the way to Shreekhetra, she is known as Bata Mangala. She is believed to guide the pilgrims to Puri. As she showed Lord Brahma the path to Puri when He first visited, invited by King Indradyumna, so pilgrims pay their first respect here praying that she also reveal the real dham to them too.






No comments:

Powered By Blogger | Template Created By Lord HTML